މީސްތަކުންނަށް އެބައިމީހުންގެ ދީނުގެ ކަންތައްތައް އުނގަންނައިދީ އެބައިމީހުންނަށް ހެޔޮކަންތައްތަކަށް ދަޢުވަތު ދިނުމަކީ ނަބީބޭކަލުންގެ ވަޒީފާއެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެއީ އެންމެ މަތިވެރި އަދި އެންމެ މާތް ވަޒީފާއެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިވަޒީފާ އަދާކުރުމަށްޓަކައި ޢިޚްތިޔާރުކުރެއްވީ އެންމެ މާތް އަޅުތަކުންނެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ތަޢާލާ އެމީހަކަށް އެބޭކަލުންގެ މަގުން ހިނގައި، މީސްތަކުންނަށް ދީނުގެ ކަންތައްތައް އޮޅުންފިލުވައިދީ ހެޔޮކަންތައްތަކަށް އިރުޝާދުދީ އެކަންކަންކުރުމަށް މަގުފަހިކުރައްވައި ތައުފީޤުދެއްވައިފިނަމަ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހަކު އެޙާޞިލްކުރީ ގިނަވެގެންވާ ހެޔޮކަންތައްތަކެކެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި ޝަރުޢީ ޢިލްމަކީ ވަރަށް ބޮޑު އަހަމިއްޔަތުކަމެއް ދެއްވާފައިވާ ޢިލްމެކެވެ. އަދި އެއީ އެހާމެ މަތީ މަޤާމެއް ދެއްވާފައިވާ ޢިލްމެކެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ އެޢިލްމު އުނގެނުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އެޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިން އެހެންމީހުންގެ މައްޗަށް މާތްކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެޢިލްމު އުނގެނުންވަނީ އެންމެ މާތް އަދި ﷲ އާ ކުއްތަންކުރުވަނިވި ހެޔޮކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ލައްވާފައެވެ. އަދި ސުވަރުގެއަށް ދިޔުމުގެވެސް އެންމެ ބޮޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ލައްވާފައެވެ. އެއީ މިޢިލްމަކީ އަދި މިޢިލްމު އުނގެނުމުގައި ﷲ ތަޢާލާ މަޢުރިފާކޮށް ދެނެގަނެވި، އެއިލާހުގެ އަމުރުފުޅުތަކާއި ނަހީފުޅުތައް ދެނެގަނެވި މިދީން ޤާއިމްކުރެވޭތީއެވެ.

އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެންމެ މަތިވެރި އުޞޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްކަމަކީ ﷲ ތަޢާލާއަށް އިޚްލާޞްތެރިވުމުގައި ތެދުވެރިވުމެވެ. ބަހުގެ ގޮތުން އިޚްލާޞްއަކީ ތެދުކުރުމެވެ. އަދި ދެއްކުންތެރިކަމުގެ އިދިކޮޅެވެ. ޝަރުޢުގައި ޢިޚްލާޞްތެރިކަމަކީ އަޅާ ޢަމަލުކުޅައުމުގައި އެއްވެސް އެދުމެއްނެތި ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުން ޘަވާބާއި ދަރުމައަށް އެދި ޢަމަލުކުރުމެވެ. ނުވަތަ ހަމައެކަނި ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޖުހަފުޅަށް އެދި ޢަމަލުކުރުމެވެ. އިޚްލާޞްތެރިކަމަކީ ދީނުގެ ޙަޤީޤަތެވެ. އަދި ރަސޫލުބޭކަލުންގެ ދަޢުވަތުގެ ތަޅުދަނޑިއެވެ.

އެމެރިކާގެ ވޮޝިންޓަން ޔުނިވަރސިޓީގައި، ތިމާވެށީގެ ރޮނގުން ޕީ.އެޗް.ޑީ ހައްދަވާފައިވާ އިންޖިނިޔަރ ޑރ. ޔަޙްޔާ ކައުޝަކާއެކު ދިރާސާކުރެއްވި ޓީމަށް، ޒަމްޒަމް ވަޅަށް ފެން އަންނަ މައިގަނޑު މަސްދަރު "ސޯސް" ހުރީ ސީދާ އަލްޙަޖަރުލްއަސްވަދާ ދިމާލަށް އަޑީގައިކަން ފާހަގަކުރެވިފައި ވެއެވެ. އެއީ ދިގުމިނުގައި 45 ސެންޓިމީޓަރު، އަދި އުސްމިނުގައި 30 ސެންޓިމީޓަރު ހުރި ފެންފޮނުވައިދޭ ތަންކޮޅެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އަބޫ ޤުބައިސް ފަރުބަދައާއި ޞަފާ ފަރުބަދައާއި މަރުވާ ފަރުބަދައާ ދިމާލުން ވެސް މިވަޅަށް ފެންއަންނަ ތަންތަން ފެނިފައިވެއެވެ

އިމާމް ނަވަވީ ޞަޙީހު މުސްލިމްގެ ޝަރަޙައިގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މިޙަދީޘްތަކުގައި މަދީނާގެ ޢަޖުވާ ކަދުރާއި މަދީނާގެ ކަދުރުގެ މާތްކަން ބަޔާން ވެގެންވެއެވެ. އަދި ހަތް އޮށް ކަދުރު ހެނދުނު ހައިބަނޑާ ކެއުމުގެ މާތްކަންވެސް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. އަދި އެހެނިހެން ބާވަތްތަކުގެ ކަދުރުތަކުގެ މައްޗަށް މަދީނާގެ ޢަޖުވާ ކަދުރުގެ މާތްކަންވެސް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. އަދި ހަތް އޮށް ކަދުރު ޢަދަދުކުރެވިފައިވުން ފަދަ ކަންކަމުގެ ޙިކުމަތް އަހަރެމެންނަށް އެނގިގެނެއް ނުވެއެވެ. އަހަރުމެންނަށް ވާޖިބުވެގެންވަނީ އެއަށް އީމާންވުމާއި އަދި އޭގައި މާތްކަމާއި ޙިކުމަތެއް ވާކަން ހިތުންތެދުކޮށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ. އެއީ ނަމާދުގެ ރަކުޢަތްތަކުގެ ޢަދަދާއި ޒަކާތަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މިންވަރާއި މިފަދަ ކަންތައްތަކުގައިވާ ފަދައިންނެވެ.

ނަމާދަށް ރައްކައުތެރިވާ މީހާއަށް ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ނޫރާއި ހެއްކާއި ސަލާމަތްތެރިކަން ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި އެއަށް ރައްކައުތެރި ނުވާ މީހާއަށް ނޫރެއް، ހެއްކެއް، އަދި ސަލާމަތްތެރި ކަމެއްވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އޭނާވާހުށީ ޤާރޫނާއި ފިރްޢައުނާއި ހާމާނާއި އުބައްޔުބްނު ޚަލަފާ އެކުގައެވެ.

އެއްދުވަހަކު، ސަލަފުންގެ މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިއެއްކަމުގައިވާ ޙައިވާ ބިން ޝުރައިޙު ދަރިވަރުންނަށް ކިޔަވައިދެއްވުމަށްޓަކާ މިސްކިތުގައި ހުންނަވަނިކޮށް މަންމަ ގޮވާލެއްވިއެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ. "ދަރިފުޅާ، ކުކުޅުތަކަށް ކާންދޭން އާދޭ!" އަޅުގަނޑުމެންނަމަ މިފަދަ ޙާލަތެއްގައި ކަންތައް ކުރާނީ ކިހިނެއްތޯއެވެ؟ ދަރިވަރުންނަށް ކިޔަވާދެއްވުމަށްޓަކާ މިސްކިތުގައި ހުންނަވަނިކޮށް މަންމަ މިގޮވާލައްވަނީ އާދައިގެ ކުޑަކުޑަ ކަމަކުއެވެ. ކުކުޅުތަކަށް ކާންދޭން ދިއުމަށެވެ. އާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން މަދު މީހަކު ފިޔަވައި، އެހެން ހުރިހާ އެންމެން ކަހަލަގޮތަކަށް އެވަގުތު މަންމައަށް ޖަވާބުދޭނީ 'ފަހުން އެބަދަމެވެ' ނުވަތަ 'އިރުކޮޅަކުން އެބަދަމެވެ' މިފަދަ ގޮތަކަށްކަމާމެދު ޝައްކެއްނެތެވެ. އެކަމަކު ސަލަފުންގެ މިމަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ...

ކަނޑައެޅި އެނގެނީ ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެކިބައިން ނުވަތަ، އެނޫން މީހެއްގެ ކިބައިންވެސް މަދަދަށް ނޭދެވޭނެ ކަމެވެ. އެހެނީ އެބައިމީހުން އެއެދުނު ކަންތަކަކީ އެކަން ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާޒާތުގެ ކަމަކަށްވީ އިރުވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އިސްތިޣާޘާ ( ކަންކަމުގައި މަދަދު އެދުން ) ގެ ލަފްޒު އެކަލޭގެފަނުގެ ހައްޤުގައި ބޭނުންކުރުންވެސް އެކަލޭގެފަނުވަނީ ނުރުއްސަވައި އެކަން މަނާކުރައްވާފައެވެ. އެއީ ތައުޙީދުގެ އިންފާރު ޙިމާޔަތްކުރެއްވުމަށާއި، އަދި މީސްތަކުންބުނާ ބަސްތަކުގަޔާއި ކުރާކަންތަކުގައި ޝިރުކަށް ވާޞިލުވެދާނެގަމުގެ މަގު ބަންދުކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވި އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެއަށް އަދަބު އިޙްތިރާމުކުރުމާއި، އެއިލާހަށް ތަވާޟުޢުވެރިވުމުގެ ގޮތުންނެވެ.

އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި ރަބީޢުލްއައްވަލުމަހުގެ ބާރަވަނަ ދުވަހު ފާހަގަ ކުރަމުން އަންނަ މާތްނަބިއްޔާ محمد صلى الله عليه وسلم އުފަންވެވަޑައިގަތްދުވަހުގެ އިޙްތިފާލަކީ މި ފުރިހަމަވެފައިވާ އިސްލާމްދީނަށް އިތުރު ކުރެވޭ ބިދުޢައެއްކަމާމެދު ޝައްކެތްއޮތްކަމެއްނޫނެވެ. އަދި މިކަމަކީ އެކަލޭގެފާނު ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަންތައްތަކުގެތެރެއަށް ވަންނަކަމެއްކަން ކަށަވަރެވެ. އެހެނީ އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم އަމިއްލަފުޅަށް މިދުވަސް، އެކަލޭގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގަތީތީވެ ފާހަގަ ކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.

ތިމާގެ ހަވާނަފްސާއި އެއްގޮތަށް، އެއްވެސް ދަލީލެއްގެ މައްޗަށް ބިނާނުކޮށް ދީނުގައި ހުއްދައް ކަމެއް ޙަރާމްކުރުން، ނުވަތަ ޙަރާމްކަމެއް ހުއްދައްކުރުން މިއީ އެއްވެސް މީހެއްގެ މައްޗަށް ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއްނޫނެވެ. ކަނޑައެޅިގެން ޤުރުއާނާ ޙަދީޘުން ޙަރާމް ކަމެއްކަން އެނގޭ ކަމެއްގައި ޙަލާލޭ ބުނާމީހަކު އެކަމަށް ޙުއްޖަތް ދައްކަން ޖެހޭނެއެވެ. ހަވާނަފުސަށް ތަބަޢަވެ މިވެނިކަމެއް ޙަލާލޭ އެވެނި ކަމެއް ޙަރާމޭ ބުނުމުގެ ޙައްޤު އެއްވެސް މީހަކަށް ލިބިގެނެއް ނުވެއެވެ. ސަބަބަކީ ކަންތައް ޙަލާލުކުރައްވާ، ޙަރާމް ކުރައްވާ ފަރާތަކީ ހަމައެކަނި އެއްކައުވަންތަ ﷲ އެވެ.